ใช้ เลื่อยองศา ตัดอะลูมิเนียม PVC หรือแผ่นลามิเนตได้ไหม ต้องตั้งยังไง?

เลื่อยองศา ที่ใช้ตัดไม้มาตลอด มักถูกหยิบไปใช้กับงานอื่นเมื่อหน้างานมีวัสดุหลายชนิด กรอบบานอะลูมิเนียม ท่อน้ำ PVC ไม้บัวพลาสติก หรือแผ่นท็อปลามิเนต ล้วนต้องการรอยตัดที่ตรงและได้มุมแม่นแบบที่เครื่องนี้ทำได้ดี บางชิ้นตัดออกมาสวย บางชิ้นขอบละลาย ขอบแตก หรือชิ้นงานถูกใบกระชากจนบิดเสียรูป

คำถามคือ เครื่องเลื่อยองศา ที่ตัดไม้ได้ ก็น่าจะตัดวัสดุอื่นได้ จริงไหม? บางวัสดุได้ บางวัสดุห้ามเด็ดขาด และวัสดุที่ได้ก็ต้องตั้งเครื่อง ยึดชิ้นงาน และเดินใบต่างจากตอนตัดไม้ เพราะแต่ละวัสดุตอบสนองต่อฟันเลื่อยที่หมุนเร็วไม่เหมือนกัน โลหะเหนียวจะดึงฟัน พลาสติกละลายจากความร้อน และแผ่นปิดผิวแตกได้ง่ายที่ขอบ

มาไล่ดู ทีละวัสดุว่าต้องตั้งเครื่องเลื่อยองศา และยึดชิ้นงานยังไง วัสดุไหนที่ไม่ควรเอามาตัดแม้ใบจะตัดได้ และขั้นตอนเปลี่ยนจากงานไม้ไปงานวัสดุอื่นให้ปลอดภัย

ทำไม เลื่อยองศา ที่ตัดไม้ได้สบาย ถึงต้องตั้งใหม่เมื่อเปลี่ยนวัสดุ?

เลื่อยองศาออกแบบมาโดยมีไม้เป็นวัสดุหลัก รอบใบสูง ฟันกินเนื้อเป็นคำใหญ่ เศษถูกเหวี่ยงออกไปทางช่องเก็บฝุ่น และชิ้นงานแบน ๆ ถูกยึดกับรั้วได้ง่าย ไม้เป็นวัสดุที่ให้อภัย เพราะเนื้อไม้ฉีกออกเป็นเศษเล็กและไม่ร้อนสะสมมาก

วัสดุอื่นไม่ได้เหมือนกับไม้ อะลูมิเนียมเหนียว และนำความร้อน ฟันที่กินใหญ่ จะเกี่ยวเนื้อโลหะและกระชากชิ้นงาน พลาสติกหลอม ที่อุณหภูมิไม่สูง ใบที่ถูอยู่กับที่ จะละลายเนื้อพลาสติกจนเกาะใบ ส่วนแผ่นปิดผิว จะแข็งแต่เปราะ ขอบจะแตกตรงจุดที่ฟันทะลุออก เทียบได้กับมีดเล่มเดียวที่ใช้หั่นผัก ขนมปัง และเนื้อติดเอ็น มีดเหมือนเดิม แต่วิธีวางของ แรงกด และจังหวะมือต้องเปลี่ยน

เลื่อยองศา ตัดวัสดุอื่นนอกจากไม้ได้ เมื่อเครื่อง ใบ และวิธียึดถูกตั้งให้ตรงกับพฤติกรรมของวัสดุนั้น ไม่ใช่ตั้งแบบเดียวกับไม้แล้วหวังผล

อ่านคู่มือก่อน เพราะ เลื่อยองศา ไม่ได้รองรับทุกวัสดุเหมือนกันทุกรุ่น

ผู้ผลิตแต่ละรายกำหนดวัสดุที่เลื่อยองศา รองรับไว้ในคู่มือ บางรุ่นระบุให้ใช้กับไม้เท่านั้น บางรุ่นตัดอะลูมิเนียม และพลาสติกเมื่อใช้ใบที่ทำมาสำหรับวัสดุนั้น ข้อกำหนดนี้มาจากรอบใบ ระบบฝาครอบ และช่องระบายเศษของเลื่อยองศารุ่นนั้น ๆ

สิ่งที่ตรงกันกับเลื่อยองศาเกือบทุกรุ่นคือ ห้ามตัดเหล็ก และโลหะที่มีเหล็กเป็นส่วนผสม ฟันคาร์ไบด์ที่ทำมาตัดไม้จะบิ่น และหลุดกระเด็น ประกายไฟจะวิ่งเข้าถุงเก็บฝุ่น ที่อาจมีขี้เลื่อยอยู่ และติดไฟได้ งานเหล็กต้องใช้แท่นตัดเหล็ก หรือเครื่องที่ทำมาสำหรับโลหะโดยเฉพาะ เช่นเครื่องตัดไฟเบอร์ หรือเครื่องเจียร

ดังนั้นก่อนใช้เลื่อยองศา ให้เปิดคู่มือดูหัวข้อวัสดุที่รองรับก่อนเสมอ ถ้าคู่มือไม่ได้ระบุว่าตัดวัสดุนั้นได้ ให้ถือว่าไม่ได้ และอ่านฉลากบนใบเลื่อยว่าใบนั้นทำมาสำหรับวัสดุอะไร

อะลูมิเนียม ตัดด้วย เลื่อยองศา ได้ เมื่อยึดชิ้นงานแน่น และเดินใบช้าสม่ำเสมอ

กรอบบานหน้าต่าง โปรไฟล์ราง และท่อกลวงอะลูมิเนียม เป็นงานที่ช่างอาจเลือกตัดด้วยเลื่อยองศา เพราะได้มุมแม่น และผิวตัดเรียบกว่าการตัดด้วยใบไฟเบอร์ แต่โลหะเหนียว จะกระชากชิ้นงานได้แรงกว่าไม้มาก การเตรียม จึงสำคัญกว่าตัวเครื่อง

ตั้งเครื่อง และยึดชิ้นงาน

ใช้ใบที่ผู้ผลิตระบุว่าตัดโลหะที่ไม่ใช่เหล็กได้ ถ้าเลื่อยองศาปรับรอบได้ให้ตั้งตามที่คู่มือ แนะนำสำหรับอะลูมิเนียม ยึดชิ้นงานด้วยตัวยึดให้แน่นทั้งสองฝั่งของแนวตัด รองปลายยาวให้ระดับเดียวกับโต๊ะ ถ้าเป็นโปรไฟล์ผนังบาง ให้สอดไม้เศษรองด้านในเพื่อกันโปรไฟล์ยุบ หรือสั่น

จังหวะตัด และอันตรายเฉพาะ

ปล่อยใบถึงรอบเต็ม แล้วกดลงช้า และสม่ำเสมอ โดยไม่กระแทกลงเร็ว เศษอะลูมิเนียมร้อน และคม กระเด็นได้ไกลกว่าขี้เลื่อย ให้ใส่แว่นนิรภัย หรือหน้ากากกันกระเด็น เสื้อแขนยาว และห้ามตัดชิ้นสั้นที่ต้องใช้มือจับใกล้ใบ หลังตัดเสร็จ ขอบชิ้นงานจะมีความคม และร้อน ให้รอเย็น แล้วลบคมก่อนจับ

ท่อ PVC และพลาสติก ทำให้ เลื่อยองศา ละลายเนื้อแทนที่จะตัด 

พลาสติกมีจุดหลอมที่อุณหภูมิต่ำกว่า ที่หลายคนคิด ความร้อนจากใบที่ถูอยู่ในร่องตัดนานเกินไปจะละลายขอบ เศษพลาสติกละลายจะเกาะฟัน และเกาะผิวตัดเป็นขุยแข็ง

ชิ้นงานกลมต้องกันกลิ้ง

ท่อกลมแตะรั้ว และโต๊ะได้แค่เส้นเดียว ฟันที่ลงมากระทบจะหมุนท่อในทันที ทำให้รอยตัดเบี้ยว และท่ออาจถูกดึงเข้าหาใบ ให้วางท่อบนแท่นรองรูปตัววี หรือไม้ที่บากร่อง แล้วยึดด้วยตัวยึดก่อนตัดทุกครั้ง

ความเร็วกดต้องพอดี

กดช้าเกินไปใบจะถูอยู่กับที่จนพลาสติกละลาย กดเร็วเกินไปท่อบาง จะแตกร้าว ให้ลองกับเศษท่อหาจังหวะที่ได้ขอบเรียบ แล้วรอใบหยุดก่อนยกหัว เลื่อยองศา เศษพลาสติกมีไฟฟ้าสถิตเกาะเครื่อง และเกาะตัวเรา ให้ปัดออกหลังเสร็จงาน

แผ่นลามิเนต เมลามีน และไม้อัดปิดผิว ใช้ เลื่อยองศา ขอบอาจแตกด้านที่ฟันทะลุออก

วัสดุเหล่านี้ ผิวเคลือบแข็งแต่เปราะ เมื่อฟันเลื่อยทะลุออกจากผิวโดยไม่มีอะไรรองรับ ผิวจะแตกเป็นเกล็ดตามขอบรอยตัด ซึ่งแก้ไม่ได้ และเห็นชัดในงานเฟอร์นิเจอร์

ปิดช่องให้ฟันไม่มีที่ฉีก

ใช้แผ่นรองใต้ใบ ที่ร่องแคบพอดีใบ และติดไม้ปะหน้ารั้วที่ผ่าร่องให้พอดีใบ ผิวทั้งสองด้านจะได้รับการรองรับจนถึงขอบรอยตัด ช่างบางคนเลือก ติดเทปกาวทับแนวตัดอีกชั้นเพื่อยึดผิวไว้

ใช้ใบฟันถี่ตามที่ผู้ผลิตใบระบุ ว่าเหมาะกับแผ่นปิดผิว กดหรือดึงหัวเลื่อยองศา ช้า ๆ และวางด้าน ที่ต้องการให้สวยหงายขึ้นด้านบน ซึ่งเป็นด้านที่ฟันกดเข้าเนื้อ 

ไม้บัว และชิ้นงานรูปร่าง รองให้ เลื่อยองศา ตัดโดยชิ้นงานไม่โยก

ไม้บัว ไม้คิ้ว และบัวพลาสติก มีหน้าตัดโค้งห รือเป็นขั้น เมื่อวางบนโต๊ะจะแตะพื้นเพียงบางจุด และโยกได้ทันทีที่ฟันลงมากระทบ รอยตัดจึงเบี้ยวและมุมต่อไม่สนิท

วางชิ้นงานในท่าที่ใกล้กับตอนติดตั้งจริง แล้วทำตัวรองจากไม้เศษให้รับรูปร่างด้านหลังชิ้นงาน เพื่อให้ชิ้นงานแนบรั้วและโต๊ะเต็มหน้า ยึดด้วยตัวยึดแทนการกดด้วยมือ และใช้ตัวรองเดิมทุกชิ้นในงานเดียวกัน มุมจะออกมาเหมือนกันทุกชิ้น

ขั้นตอนเปลี่ยน เลื่อยองศา จากงานไม้ไปงานวัสดุอื่นให้ปลอดภัย

การเปลี่ยนวัสดุกลางงานคือจังหวะ ที่อาจลืมขั้นตอนได้ง่ายที่สุด เพราะเรามักรีบตัดต่อทันทีที่เปลี่ยนใบเสร็จ

• ถอดปลั๊กหรือถอดแบตเตอรี่ก่อนแตะใบ
• เปลี่ยนใบให้ตรงวัสดุ ขันน็อตยึดใบตามทิศที่คู่มือระบุ ตรวจลูกศรทิศหมุนบนใบ
• เทถุงห รือกล่องเก็บฝุ่นที่มีขี้เลื่อยออก โดยเฉพาะก่อนตัดโลหะ
• ตรวจว่าฝาครอบใบเปิดปิดได้คล่อง แล้วตั้งรอบและยึดชิ้นงานตามวัสดุ
• ตัดทดสอบกับเศษวัสดุเดียวกัน แล้วปัดเศษออกจากโต๊ะและรั้วเมื่อจบงาน

สัญญาณว่าควรหยุดตัดด้วย เลื่อยองศา ทันที

• ชิ้นงานถูกกระชากหรือหมุนขณะตัด แม้ยึดไว้แล้ว
• มีประกายไฟ ควัน หรือกลิ่นไหม้จากชิ้นงานหรือถุงเก็บฝุ่น
• ฟันใบบิ่น หลุด หรือมีเศษวัสดุละลายพอกฟันจนใบสั่น
• ฝาครอบใบติดขัดเพราะมีเศษพลาสติกหรือโลหะติดอยู่
• เบรกใบไม่ทำงาน หรือมอเตอร์รอบตกผิดปกติ

เจอข้อใดข้อหนึ่งให้ปล่อยสวิตช์ รอใบหยุด แล้วถอดไฟก่อนตรวจ ถ้ามีประกายไฟเข้าถุงเก็บฝุ่น ให้ถอดถุงออกไปไว้นอกอาคารแล้วตรวจว่าไม่มีไฟคุ ไม่ดึงเศษที่ติดในฝาครอบขณะเครื่องยังมีไฟ และห้ามถอดฝาครอบออกเพื่อให้ตัดวัสดุชิ้นใหญ่ได้

วัสดุที่ไม่ควรตัดด้วย เลื่อยองศา แม้จะหาใบที่ตัดได้

• เหล็กและสแตนเลส ต้องใช้แท่นตัดเหล็กหรือเครื่องตัดโลหะโดยเฉพาะ
• ไม้เก่าที่ยังมีตะปูหรือลวดฝังอยู่ ให้ถอนออกหรือหาด้วยเครื่องตรวจโลหะก่อน
• แผ่นซีเมนต์บอร์ด และวัสดุที่มีส่วนผสมของหินหรือทราย ถ้าคู่มือไม่ได้ระบุ ฝุ่นละเอียดเป็นอันตรายต่อปอด และกัดชิ้นส่วนเครื่อง
• กระเบื้อง หิน และแก้ว ต้องใช้เครื่องตัดที่ทำมาสำหรับวัสดุนั้น
• ชิ้นงานเล็กเกินกว่าจะยึดได้โดยมือไม่เข้าเขตห้ามวางมือ

ถ้าวัสดุอยู่ในกลุ่มนี้ ให้เปลี่ยนเครื่องมือ ไม่ใช่เปลี่ยนใบแล้วฝืนตัด เพราะ เลื่อยองศา ถ้าใช้ผิดงานเสี่ยงเสียหายทั้งใบ ฝาครอบ และลูกปืน และเสี่ยงอันตราย ต่อคนที่ยืนอยู่หน้าเครื่อง

สรุป: เลื่อยองศา ตัดวัสดุอื่นได้ เมื่อเครื่อง ใบ และวิธียึดตรงกับ คุณสมบัติ ของวัสดุนั้น

เลื่อยองศา ที่ตัดอะลูมิเนียม ท่อ PVC หรือแผ่นลามิเนตแล้วได้ขอบละลาย ขอบแตก หรือชิ้นงานกระชาก ไม่ได้แปลว่าเครื่องทำงานนั้นไม่ได้ แต่แปลว่าเรายังตั้งเครื่องแบบเดียว กับตอนตัดไม้ แต่ละวัสดุต้องการการยึดและจังหวะของมันเอง

สิ่งที่ควรทำคือ อ่านคู่มือว่าเครื่องรองรับวัสดุนั้นหรือไม่ เลือกใบที่ทำมาสำหรับวัสดุ ยึดอะลูมิเนียมให้แน่นทั้งสองฝั่งและกดช้าสม่ำเสมอ วางท่อกลมบนแท่นรองตัววีและหาจังหวะกดที่ไม่ละลาย ใช้แผ่นรอง และไม้ปะหน้ารั้วกับแผ่นปิดผิว ทำตัวรองให้ไม้บัว และเทถุงเก็บฝุ่นก่อนเปลี่ยนไปตัดโลหะ

เหล็กไม่ใช่งานของ เลื่อยองศา ไม่ว่าจะใช้ใบอะไร และชิ้นงานที่ยึดไม่ได้ ไม่ควรตัด ถ้าชิ้นงานกระชาก มีประกายไฟเข้าถุงฝุ่น หรือฝาครอบติดขัด ให้หยุดทันที ส่วนใบที่ฟันบิ่นหรือมีเศษละลายพอกจนสั่น ควรเปลี่ยนใหม่ทันที