เครื่องตัดเหล็ก ตัดไม่ฉาก มีครีบ ขอบไหม้ สั่น แก้ที่ใบ หรือที่ปากกาจับ?

เหล็กกล่องสี่ท่อนที่ตัดมาทำกรอบประตู พอเอามาวางประกอบกลับมีมุมหนึ่งเป็นร่อง อีกท่อนมีครีบคมจนต้องเจียรนาน ส่วนหน้าตัดของบางท่อนออกสีน้ำเงินเข้มเหมือนโดนไฟลน อาการแบบนี้ช่างเหล็กแทบทุกคนเคยเจอ หลายคนอาจสงสัยว่า เป็นเพราะ เครื่องตัดเหล็ก เก่า หรือแรงไม่พอ ใช่ไหม? 

ความจริงแล้ว ปัญหาส่วนใหญ่ของงานตัดเหล็กมาจากจุด ที่แก้ได้เอง โดยไม่ต้องซื้อเครื่องตัดเหล็กใหม่เลย ปัญหาเหล่านี้ มักประกอบไปด้วย ใบตัดที่ไม่เหมาะกับงานหรือหมดสภาพ ปากกาจับที่ตั้งไม่ฉากหรือจับไม่แน่น และจังหวะการกดที่หนักหรือเบาเกินไป

บทความนี้จะไล่อาการที่เจอบ่อยทีละแบบ บอกว่าอาการไหนชี้ไปที่ใบ ที่ปากกาจับ หรือที่มือคนตัด แก้ยังไง และอาการไหนที่ต้องหยุดเครื่องแล้วส่งซ่อม 

เครื่องตัดเหล็ก จะตัดได้ฉาก และสะอาด เมื่อใบ ชิ้นงาน และแรงกด นิ่งพร้อมกัน ทุกอาการ คือสัญญาณ ว่าจุดไหนเริ่มไม่นิ่ง

ตัดไม่ฉาก ปลายเอียง: สาเหตุแรก ของ เครื่องตัดเหล็ก มักอยู่ที่ปากกาจับ

ปากกาจับที่ใช้กับเครื่องตัดเหล็กแบบแท่นตัด เช่นเครื่องตัดไฟเบอร์ ส่วนใหญ่ปรับองศาได้ เพื่อใช้ตัดเฉียง แต่พอเราใช้งานไปนาน ๆ หรือเคยปรับ แล้วล็อกไม่สนิท แนวฉาก ของปากกาจับอาจคลาดไปเล็กน้อย ซึ่งมองด้วยตาไม่เห็น และพอเอาสี่ท่อนมาประกอบเป็นกรอบ ร่องจะฟ้องทันที 

อีกสาเหตุคือชิ้นงานไม่ได้แนบกับฉากด้านหลังของปากกา หรือมีเศษเหล็ก และครีบค้างอยู่ระหว่างชิ้นงานกับปากกา

วิธีแก้คือ ถอดปลั๊กหรือแบต เครื่องตัดเหล็ก แล้วเอาฉากเหล็กวัดมุมระหว่างใบกับฉากด้านหลังของปากกา ถ้าคลาดให้ปรับแล้วล็อกให้แน่นตามคู่มือ 

ควรเป่า หรือปัดเศษเหล็กออกจากปากกาก่อนจับชิ้นงานทุกครั้งที่ใช้ เครื่องตัดเหล็ก และดันชิ้นงานให้แนบฉากด้านหลังก่อนขันปากกา 

เหล็กกล่องผนังบาง ขันปากกาแน่นเกินจนบุบ

ท่อและเหล็กกล่องที่ผนังบาง ถ้าขันปากกาแน่นเกิน ผนังจะยุบตัว ชิ้นงานจึงไม่ได้วางแนบฉากเต็มหน้า และหน้าตัดของเครื่องตัดเหล็ก จะเอียงตามไปด้วย ให้ขันแค่พอแน่น ให้ชิ้นงานไม่ขยับ หรือใช้แผ่นรองช่วยกระจายแรงจับ

กดแรงเกินไป ใบตัดไฟเบอร์ จะโก่งจนตัดเฉียง

ใบไฟเบอร์ที่ใช้กับเครื่องตัดเหล็กบางประเภท เช่น แท่นตัด หรือเครื่องเจียร เป็นใบค่อนข้างบาง ถ้ากดแรงเพื่อให้ตัดเร็ว ใบจะโก่งออกจากแนวเล็กน้อย 

ผลคือหน้าตัดไม่ตั้งฉาก โดยเฉพาะชิ้นงานที่ลึก หรือเหล็กตัน ให้กดเครื่องตัดเหล็ก ด้วยแรงสม่ำเสมอแบบให้ใบทำงานเอง ถ้าได้ยินรอบเครื่องตกมาก ให้สงสัยก่อน ว่าเราอาจกำลังกดแรงเกินไป

ครีบเยอะ ขอบคม แปลว่า เครื่องตัดเหล็ก กำลังขัด มากกว่าตัด

ครีบเหล็กมักเกิดจากเนื้อเหล็ก ที่ถูกดัน หรือหลอมไปเกาะที่ขอบด้านที่ใบออก การตัดด้วยใบไฟเบอร์จะมีครีบบ้างเป็นปกติ แต่ครีบหนาเกินไป อาจมาจากใบ ที่ผิวด้านจนขัดได้ไม่ดี การกดช้า และเบาเกินไปจนใบเสียดสีนาน หรือช่วงท้ายของการตัดที่ปล่อยให้ชิ้นงานหักเองแทนที่จะตัดให้ขาด

วิธีแก้คือกดด้วยแรงพอดีและต่อเนื่องจนขาด ลดแรงเล็กน้อยเฉพาะช่วงท้ายเพื่อไม่ให้ชิ้นงานฉีก ถ้า เครื่องตัดเหล็ก เริ่มตัดช้าทั้งที่กดเท่าเดิม ให้เปลี่ยนใบ สำหรับใบคาร์ไบด์ ครีบหนามักแปลว่าฟันทื่อ หรือจำนวนฟันไม่เข้ากับความหนาของเหล็ก

เก็บครีบให้ถูกวิธี ไม่ใช้ข้างใบตัด

ครีบที่เหลือให้เก็บด้วยเครื่องเจียรกับใบเจียรหรือแผ่นขัด หรือใช้ตะไบ ห้ามใช้ข้างใบไฟเบอร์ของเครื่องตัดเหล็กเจียรครีบเด็ดขาด เพราะใบทำมารับแรงหน้าตัดเท่านั้น ใช้ข้างใบแล้วใบแตกได้ขณะหมุน

หน้าตัดไหม้ เปลี่ยนสี เพราะ เครื่องตัดเหล็ก สะสมความร้อนมากเกิน

หน้าตัด ที่ออกสีน้ำตาล น้ำเงิน หรือดำ คือร่องรอยของความร้อนสูง เกิดได้กับใบไฟเบอร์ทุกใบ แต่ถ้ารุนแรงผิดปกติ มักมาจากการกดเบาเกินไปจนใบเสียดสีอยู่กับที่ ใบที่ผิวด้านเพราะเศษโลหะอุด หรือการตัดเหล็กชิ้นใหญ่ต่อเนื่องโดยไม่พัก สำหรับใบคาร์ไบด์ หน้าตัดไหม้มักแปลว่าฟันทื่อจนไม่ได้ตัดเป็นเศษแล้ว

วิธีแก้คือกดให้ใบได้กินเนื้อเหล็กจริง ไม่ใช่แค่แตะ ถ้าใบด้านให้เปลี่ยนใบ และอย่าใช้ใบไฟเบอร์ที่เคยตัดอะลูมิเนียมมาตัดเหล็กต่อ เพราะผิวใบจะอุดตัน ควรระวังว่าชิ้นงานหลังตัด ที่อาจร้อนมาก อย่าจับด้วยมือเปล่า

เครื่องตัดเหล็ก ใบสั่น ตัดสะดุด ต้องเช็กการใส่ใบก่อน

ถ้าเครื่องสั่นตั้งแต่เปิด หรือใบดูแกว่งเมื่อมองจากด้านหน้า ให้ถอดปลั๊กแล้วเช็กการใส่ใบก่อน สาเหตุที่พบบ่อยคือแหวนรองใบสกปรกหรือมีเศษติด ใส่แหวนรองผิดด้านหรือขาดชิ้น ใบที่ขนาดรูไม่ตรงกับแกน และน็อตยึดใบไม่แน่น

วิธีแก้คือถอดใบออก ทำความสะอาดแหวนรองทั้งสองฝั่ง ใส่ใหม่ตามลำดับในคู่มือ และขันน็อตด้วยประแจของเครื่องให้แน่น ถ้าเปลี่ยนใบใหม่แล้วยังสั่น หรือมีเสียงดังจากในตัวเครื่อง ปัญหาอาจอยู่ที่ลูกปืนหรือแกนเพลา ซึ่งต้องส่งศูนย์บริการ

ใบสึกจนเล็กลง ทำให้ตัดชิ้นใหญ่ไม่ขาดในครั้งเดียว

ใบไฟเบอร์จะเล็กลงเรื่อย ๆ ตามการใช้งาน เมื่อเส้นผ่านศูนย์กลางลดลงถึงจุดหนึ่ง ใบจะลงไม่ถึงก้นชิ้นงานใหญ่ คนตัดจึงต้องพลิกชิ้นงานตัดสองรอบ ซึ่งทำให้หน้าตัดไม่ตรงกันและเกิดครีบตรงรอยต่อ วิธีแก้คือเปลี่ยนใบเมื่อเริ่มตัดชิ้นงานขนาดที่ใช้ประจำไม่ขาด อย่าดัดแปลงหรือถอดตัวกั้นระยะกดของเครื่องเพื่อให้ใบลงลึกขึ้น

ใบติด ชิ้นงานบีบใบ คืออาการที่ เครื่องตัดเหล็ก อันตรายที่สุด

เมื่อตัดชิ้นงานยาวที่วางไม่ถูก ปลายชิ้นงานจะตกลงหรือยกขึ้นระหว่างตัด ทำให้ร่องตัดบีบเข้าหาใบ ใบจะติด เครื่องกระชาก หรือใบไฟเบอร์แตกได้ 

อาการเตือนที่สังเกตได้ คือรอบเครื่อง ของ เครื่องตัดเหล็ก ตกกะทันหันตอนใกล้ตัดขาด หรือได้ยินเสียงใบเสียดสีหนักผิดปกติ 

วิธีแก้คือรองปลายชิ้นงานยาวให้อยู่ระดับเดียวกับแท่นตัด และจัดให้ส่วนที่ตัดออกไม่ถูกบีบหรือหนีบไว้ทั้งสองด้าน ถ้าใบติดระหว่างตัด ให้ปล่อยสวิตช์ รอใบหยุดสนิท แล้วค่อยคลายปากกาเอาชิ้นงานออก ห้ามดึงหรืองัดชิ้นงานขณะใบยังหมุน

เหล็กที่รื้อมาจากโครงเก่า มักบีบใบมากกว่าเหล็กใหม่

เหล็กกล่องหรือเหล็กรูปพรรณที่รื้อมาจากโครงเดิม หรือเหล็กที่เคยถูกเชื่อมและดัดมาก่อน มักมีแรงตึงสะสมอยู่ในเนื้อ เมื่อตัดผ่านกลางชิ้น แรงตึงนี้จะทำให้ร่องตัดหุบเข้าหาใบได้เร็วกว่าเหล็กใหม่ ให้ตัดช้าลง สังเกตเสียงใบตลอดการตัด และถ้าร่องเริ่มหุบ ให้ยกใบขึ้นแล้วเปลี่ยนตำแหน่งจับชิ้นงานก่อนตัดต่อ

ตัดหลายท่อนพร้อมกันด้วย เครื่องตัดเหล็ก ทำได้แค่ไหน

เพื่อประหยัดเวลา หลายคนอาจวางเหล็กเส้น หรือเหล็กกล่องซ้อนกันหลายท่อนแล้วตัดทีเดียว ทำได้ถ้าปากกาจับยึดทุกท่อนไว้แน่นจริง แต่ถ้ามีท่อนใดท่อนหนึ่งหลวม มันจะหมุนหรือเลื่อนระหว่างตัด ผลคือหน้าตัดเอียง ใบโดนกระแทก หรือชิ้นงานดีดออกจากแท่น

หลักคือจัดชิ้นงานให้แน่นเป็นก้อนเดียวในปากกา ใช้ชิ้นงานขนาดเดียวกัน และอย่าซ้อนสูงจนเกินความลึกที่ใบตัดได้ในจังหวะเดียว ถ้าจับให้แน่นทุกท่อนไม่ได้ ให้ตัดทีละท่อน ช้ากว่าแต่ได้งานฉากกว่าและปลอดภัยกว่า

ใบหมดเร็ว ฟันบิ่น ต้นทุน เครื่องตัดเหล็ก ที่ลดได้ด้วยวิธีวางชิ้นงาน

ใบไฟเบอร์ที่หมดเร็วกว่าปกติมักมาจากการกดแรงเกิน และการวางชิ้นงานให้ใบต้องตัดผ่านเนื้อเหล็กหนาในจังหวะเดียว สำหรับเหล็กฉาก หรือเหล็กรูปพรรณ การหมุนชิ้นงานให้ใบเริ่มตัดผ่านส่วนที่บางก่อน จะช่วยให้หน้าสัมผัสของใบกับเหล็กน้อยลงตลอดการตัด ใบจึงร้อนน้อยลง และสึกช้าลง

ส่วนใบคาร์ไบด์ที่ฟันบิ่นเร็ว มักมาจากการกดใบลงกระแทกชิ้นงานตั้งแต่เริ่มตัด ปากกาจับไม่แน่นจนชิ้นงานสั่น ตัดเหล็กชุบแข็งหรือโดนน็อตและเศษโลหะที่ซ่อนอยู่ หรือใช้ใบที่จำนวนฟันไม่เข้ากับความหนา ให้ค่อย ๆ ลดใบลงแตะชิ้นงานก่อนแล้วจึงตัดต่อเนื่อง และใช้ใบให้ตรงกับงานตามตารางของผู้ผลิต

อาการที่ต้องหยุดใช้ เครื่องตัดเหล็ก แล้วส่งซ่อมทันที

บางอาการแก้ด้วยการเปลี่ยนใบหรือปรับปากกาไม่ได้ ส่วนใบไฟเบอร์ที่ร้าว บิ่น หรือเคยตกพื้น ให้ทิ้งทันทีโดยไม่ต้องลองใส่ ถ้าเห็นฝาครอบใบแตก หลวม หรือดีดกลับไม่สุด 

ห้ามใช้ต่อ ถ้ามอเตอร์เครื่องตัดเหล็กมีกลิ่นไหม้ มีประกายไฟในตัวเครื่องมากผิดปกติ หรือสวิตช์ค้าง ให้ถอดปลั๊กแล้วส่งศูนย์บริการ สายไฟที่ชำรุดต้องให้ช่างไฟเปลี่ยน และห้ามถอดฝาครอบใบหรือมัดสวิตช์ให้ค้างเพื่อให้ตัดสะดวกขึ้นเด็ดขาด

ทุกครั้งที่ใช้ เครื่องตัดเหล็ก ให้ใส่แว่นนิรภัย หรือหน้ากากกันสะเก็ด ที่ครอบหู และเสื้อแขนยาว หันสะเก็ดไฟออกจากของติดไฟ และมีถังดับเพลิงไว้ใกล้มือ

สรุป: เครื่องตัดเหล็ก จะตัดได้ฉากและสะอาด เมื่อใบ ชิ้นงาน และแรงกด นิ่งพร้อมกัน

อาการผิดปกติของ เครื่องตัดเหล็ก ส่วนใหญ่ไม่ได้บอกว่าเครื่องเสีย แต่บอกว่าจุดไหนไม่นิ่ง ตัดไม่ฉากชี้ไปที่ปากกาจับหรือใบที่โก่ง ครีบเยอะชี้ไปที่ใบด้านหรือแรงกดที่ไม่พอดี หน้าตัดไหม้ชี้ไปที่ความร้อนสะสม ใบสั่นชี้ไปที่การใส่ใบ และใบติดชี้ไปที่การรองชิ้นงานที่ผิด

สิ่งที่ต้องทำคือ วัดฉากของปากกาเป็นระยะและล็อกให้แน่น ปัดเศษเหล็กออกก่อนจับงาน กดด้วยแรงสม่ำเสมอให้ใบทำงานเอง เปลี่ยนใบเมื่อเริ่มด้านหรือทื่อ ทำความสะอาดแหวนรองใบทุกครั้งที่เปลี่ยนใบ รองปลายชิ้นงานยาวให้ระดับเดียวกับแท่น วางชิ้นงานให้ใบเริ่มตัดส่วนที่บางก่อน และใช้ใบให้ตรงกับชนิดและความหนาของเหล็ก

ข้อควรระวังที่สำคัญที่สุดคือ ห้ามใช้ใบที่ร้าวหรือบิ่น ห้ามใช้ข้างใบเจียรครีบ ห้ามดึงชิ้นงานขณะใบยังหมุน และห้ามถอดฝาครอบใบ ถ้าเครื่องสั่นทั้งที่ใส่ใบถูก มอเตอร์มีกลิ่นไหม้ หรือฝาครอบชำรุด ให้หยุดแล้วส่งซ่อม

ถ้าเครื่องเดิมเริ่มไม่ไหว หรืออยากลองเปลี่ยนจากใบไฟเบอร์ ไปใช้เครื่องตัดใบคาร์ไบด์ ลองดูตัวเลือกเครื่องตัดเหล็ก ให้ตรงกับงาน